KOMŞU - KUL HAKKI









94-İSLAMDA KOMŞU

KOMŞU: Ev, işyeri, arazi, köy, şehir ve ülke bakımından yakın olanların birbirlerine göre aldıkları ada denir. Ailemizden sonra en yakın sosyal çevremizi komşularımız oluşturur. İyi veya kötü günlerimizde şartlar en yakın çevre ile teması gerektirir. Darlık zamanında yardımlaşma normal zamanlarda ziyaretleşme, sır sayılan halleri gizleme birbirinden halinden etkilenme, hatta komşunun mülkünü satın almada öncelik hakkına sahip olma (şufa) komşulukla ilgili bir dizi hak ve sorumlulukların kaynağını teşkil etmiştir. Dinimizde komşu hakları o kadar önemlidir ki Allah’ın yasakladığı şeylerin tamamı (dedikodu, iftira, kibir, haset, laf taşıma(Koğuculuk), alay etme, kin besleme, dargınlık v.b)komşular içindir. Aynı şekilde dinimizin güzel gördüğü şeylerin tamamı da (iyilik etmek, güler yüzlü olmak, yardımlaşma, sadaka, hüsnü zan(iyi niyet),cömertlik v.b)de komşular içindir. Cenabı hak komşu haklarına o kadar önem vermiştir ki komşunu evine girerken bile nasıl davranmamız gerektiğini bize bildirmiştir. Bakınız Allah (c.c) Kuran-ı kerimde ne buyuruyor.

AYET: (Nur-27-28) Ey iman edenler. Kendi evlerinizden başka evlere (komşunun evine) Vardığınızda geldiğinizi fark ettirip (izin alıp) ev halkına selam vermedikçe (o evlere) girmeyin. Bu sizin için daha hayırlıdır. Herhalde bunu düşünüp anlarsınız, orada hiç kimse bulamadığınızda size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Eğer size geri dön denilirse hemen dönün (gücenmeyin)çünkü bu sizin için daha güzel davranıştır. Peygamberimiz (sav) de buyuruyor ki.

HADİS: Cebrail(as) Durmadan bana komşuya iyilik yapmayı tavsiye ederdi. Bu ısrarlı tavsiyeden nasıl ki evlat anan babasına mirasçı oluyorsa komşu da komşuna mirascı olacak zannettim. (mazale cibrilu yusinu bil cari hatta zanenetü ennehü seyuverrisehu)(Buhari EDep-28,Mülim Birr ve sıla,140-141,Tirmizi Birr-28,İbni mace edep-4, Riyazüssalihin sayfa -243)

İşte komşu hakkı bu kadar önemli bir haktır. Bir Müslümanın başkalarına zarar vermemesi herkese iyilik yapması en önemli ahlaki görevlerindendir. Resulullah(sav) buyurdu ki.

HADİS: Müslüman diğer bir Müslümanın elinden ve dilinde emin oldukları kişidir.(Buhari iman-3-4, Müslim iman-64-66 ) buyurmuştur. Komşularına zarar verenlerin imansız olduklarını bize peygamberimiz(sav) haber veriyor.

HADİS: Vallahi iman etmemiştir. Vallahi iman etmemiştir. Vallahi iman etmemiştir diye 3 kez buyuran peygamberimiz(sav) yanındakiler kim ya Resulullah ? diye sordular Oda buyurdu ki. ”Komşusu belalarında emin emin olmayan kimse komşusuna zarar veren kimse Vallahi iman etmemiştir. Buyurmuşlardır.(Rizyazüsalihin-sayfa-244,BUhari -edep-29,Müslim iman 73,Tirmiiz kıyame-60,Ahmet b. hanbel1.cilt-387-2. cilt-288) Allaha ve ahirete imanın komşuya iyilikle mümkün olduğunu bakın Resulullah(sav) nasıl açıklıyor.

HADİS: Kİm Allaha ve ahiret gününe inanıyorsa komşusuna iyilik etsin.(Buhari-Müslim-Riyazüssalihin-sayfa 246)

İSLAMDA KOMŞU HAKKI 3 Komşusunun kendi üzerinde ne gibi hakları olduğunu soran bir sahabeye peygamberimiz(sav) şöyle cevap vermiştir.

HADİS:” Komşun hastalanırsa ziyaretine gidersin, vefat ederse cenazesine katılırsın, senden borç isterse borç verirsin, darda kalırsa yardım edersin, başına bir felaket gelirse teselli edersin, Evinin damını onunkinden yüksek tutma ki onun rüzgarını kesmeyesin, Ya senin ne pişirdiğini bilmesin ya da pişirdiğinden ona da ver.(Kandehlevi-3. cilt-sayfa-1068) Peygamberimizin hadisi şeriflerinden ve ayeti kerimelerden komşuya nasıl davranmamız gerektiğini maddeler halinde sıralarsak.

1-Komşularınıza karşı tatlı dilli, güler yüzlü olmalı onlarla karşılaştığımızda selam vermeli hal ve hatırını sormalı, neşesini, sevincini, kederini ve üzüntüsünü paylaşmalıyız.

2-Sağlık ve hastalıklarında, üzüntü ve kederlerinde, sevinçlerinde, mutluluklarında, düğün ve bayramlarda, kutlamalarda, kendilerini ziyaret etmeli; Cenazesinde cenazede bulunmalı, davet ettiğinde davete katılmalı, komşunu çoluk çocuğunu hor ve hakir görmemeli kendi çoluk çocuğumuz gibi sahip çıkmalıyız.

3-Komşumuza ikramda bulunmalıyız nitekim Peygamberimiz(sav) şöyle buyuruyor.

HADİS: ”Komşusu açken kendisi tok olarak sabahlayan kimse bizden değildir.(Müslim- iman-74,Birr ve sıla-142,Ahmet b. Hanbel -155) HADİS:” Ya eba zer: Çorba pişirdiğin zaman suyunu çoğaltta komşularına da ver.(Riyazüssalihin Müslim sayfa-244)

HADİS: Ey Müslüman kadınlar komşu komşunun iyiliğini ikramını koyun paçası bile olsa az ve hakir görmesin komşuya versin(riyazüssalihim-buhari-müslim-245)

4- Fakir ve muhtaç komşuların yardımına koşmalı maddi ve manevi yardımda bulunmalı, borç istediğinde borç vermeli, işsiz olan komşuya iş bulmalı, yaşlı komşuya işinde yardımda bulunmalıdır. Bakınız(Ebu davut-zekat-25,malik- zekat 29, Ahmet b. hanbel müsnet- 3. cilt sayfa 31-40)

5- Komşuda olup bitenleri araştırmamalı ayıp ve kusurları ortaya çıkarmamalı bize hatalı davrandıysa affetmelidir. Allah(cc) buyuruyor ki (vela tecessesü (ayıpları araştırmayın)

6- Komşunu evine bahçesine malına, mülküne,tecavüz etmemeli ,bozmamalı, yıkmamalı, çalmamalı, komşuyu döğmemeli, küfretmemeli, zorla elindeki almamalı, sınırına tecavüz etmemeli, arazisine veya kapısına çöp atmamalı, gölge yapan ağaç dikmemeli, gürültü yaparak komşuyu rahatsız etmemeli, televizyonu teybi fazla açmamalı, hayvanlarına, çocuklarına zarar vermemelidir. Özetle kendine yapılmasında hoşlanmadığın şeyi komşuya yapmamalıdır. Komşunun namus ve ırzına göz dikmemeli, kapı aralarından veya camdan gizli gözetlememeli, Onun karısını ve kızını kendi namusu gibi kollamalı ve gözetmelidir. Komşunun hanımıyla zina etmek ise en büyük günahtır. Peygamberimiz(sav) buyurdu ki.

HADİS: ’Adam öldürmekten daha büyük günah nedir? Bilir misiniz. ”Komşunun karısıyla zina yapmak. Komşusunun karısıyla zina yapanın günahı 10 kadınla zina yapanın günahından daha büyüktür.(Buhari -tefsir-2-3,müslim iman-142,ebu davut-50)

7-İyi bir komşu olmalı evini arazini satarken önce komşuya teklif etmelidir.(şufa hakkı) Senin yerinden yol, su, v.b arazinden geçmek isteyen komşuna engel olmamalısın Peygamberimiz(sav) buyurdu ki. HADİS: ’Satmak istediğin evi, arsayı, komşuna sormadan satamazsın. Zaruri ihtiyaç için yol, su v.b arazinden geçmek isteyen komşuna engel olamazsın.(Tirmizi-ahkam-31,Ebu davut büyü-73,İbni mace şufa-1. cilt- sayfa-2) Sayın okurların konuya son verirken Şu ayetle son veriyorum.



AYET: (Nisa suresi- ayet) ”Yakın komşuna ve uzak komşuna mutlaka iyilik et(vecarizil gurba velcarilcunubi)70 -İSLAMDA KUL HAKKI(HUKUKUL İBAD)

Haklar genel olarak 4 kısma ayrılır.

1-Sadece Allaha ait olan içinde kul hakkı olmayan haklar. Bunlara örnek iman, ibadet ve yasaklar sayılabilir.

2-Sadece kullara ait olan haklar. Bunlara örnek kişinin alacakları, diyet(kan bedeli),telef edilen mal bedeli gibi kişisel meselelerdir. Bunları kişi dilerse bağışlar. Dilerse bağışlamaz.

3-Allah ve kul hakkının bir arada olduğu ancak Allah hakkının daha fazla olduğu haklar. Mesela bir kişiye zina iftirası atmak kul hakkı olduğu halde toplumu fuhşa, fitneye, karışıklığa, dedikoduya sürüklediği için Allah hakkı daha fazladır. Yani iftiraya uğrayan hakkını helal etse bile Allah bu iftirayı atanı affetmeyecek cezasını hem dünyada hem de ahirette verecektir. Bugün buna kamu hakkı diyoruz.

4-Allah ve kul haklarının bir arada olduğu ancak kul hakkının fazla olduğu haklar ki bu haklarda ikiye ayrılır.

1-MADDİ HAKLAR:

2- MANEVİ HAKLAR.

MADDİ KUL HAKLARI

1- Mali olan kul hakları:

Hırsızlık, gasp, aldatarak, yalan söyleyerek mal satmak, sahte para vermek, başkasının malına zarar vermek, yalancı şahitlik, rüşvet almak gibi.

Bu haklar için sahibi ile helalleşmek gerekir. Dünyada helalleşmezse, ahirette sevapları ona verilerek helalleştirilecektir. Mal sahibi ölmüş ise, vârisine ödenir. Vârisi yoksa veya mal sahibi bilinmiyorsa, Salih bir fakire hediye olarak verilip, sevabı sahibine gönderilir. Salih fakir yoksa, İslamiyet'e hizmet eden hayır kurumlarına, vakıflara verilir. Kendi Salih akrabasına, fakir olan ana babalarına, çocuklarına hediye olarak vermesi de, caiz olur. Bunları yapmak imkanını bulamazsa, mal sahibinin ve kendisinin af olunmaları için dua eder. Kâfirin hakkı için de, onunla helalleşmek gerekir. Gönlü alınmazsa, ahirette af olunması, çok güç olur.

AYET: (Bakara-188)”Mallarınızı aranızda haksız yere yemeyin. Bilip dururken insanların mallarından bir kısmını yalan yemin ve şahitlikle yemeniz için o malları hakimlere (yetkili mercilere rüşvet olarak )vermeyin”.

Her ne sebep ile olursa olsun insanların haklarına tecavüz edip onlara haksızlık yapanları Allah(cc) zalim olarak nitelemektedir. Nitekim Kuran-ı Kerimde şöyle buyuruyor

AYET: (Şura -42)”Sorumluluk ancak insanlara zulmedenlere ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık edenlere aittir. İşte böylelerine acıklı bir azap vardır.” Yine başka bir ayette şöyle buyrulur.

AYET: (Ali -151)”Zalimlerin varacağı yer ne kötüdür.”

Başka bir ayette ise

AYET: (Maide - 72)”Zalimler için yardımcılar yoktur. Yine başka bir ayette.

AYET: (Huccurat -12)’’Biliniz ki Allah’ın laneti zalimlerin üzerinedir. Zalimler hakkında Kuran-ı kerimde birçok ayet mevcuttur.

2- Nefsi, yani hayati günah olan kul hakları: Adam öldürmek, bir uzvunu kesmek, sakat bırakmak gibi şeylerdir.

Önce tövbe eder. Adam ölmüş ise, velisi ile helalleşmek gerekir. Velisi isterse af eder. İsterse belli bir mal ister. İsterse, mahkemeye verip, Hakimden cezalandırılmasını ister. İslamiyet'te kan davası yoktur.

3- Irza dokunan kul hakları:

Dedikodu, iftira, alay, sövmek gibi haysiyetle, şerefle ilgili şeylerdir.

Tövbe etmek ve helalleşmek lazımdır. Bunlarda vârisleri ile helalleşmek olmaz.

4- Mahremi olan kul hakları:

Başkasının çoluk çocuğuna hıyanet etmek gibi şeylerdir.

Tövbe ve istiğfar eder. Fitne çıkmak ihtimali yoksa, sahibi ile helalleşir. Fitne ihtimali varsa helalleşmek yerine, ona dua eder ve onun için sadaka verir. Yaptığı ibadetlerin sevaplarını ona bağışlar. Fitne ihtimali olunca, helalleşirken işlediği günahları bildirmeyip, bendeki bütün haklarını af et demekle yetinir.

5- Dini olan kul hakları:

Akrabasına ve emri altında olanlara doğru din bilgisi vermeyi terk etmek, insanların din bilgisi öğrenmelerine ve ibadetlerine mani olmak, onlara kâfir, fasık demek. Bid’at çıkarıp veya mevcut bid’atleri savunup Müslümanların yanlış inanmalarına ve yanlış ibadet etmelerine sebep olmak. Açıktan oruç yiyerek veya açıktan başka haram işleyerek kötü örnek olmak. Bu günahlar için de tövbe etmek, hak sahipleri ile helalleşmek gerekir.

KUL HAKKIYLA İLGİLİ HADİSLER

HADİS: ”Zulümden kaçını zira zulüm kıyamet günü sahibini saran karanlıklar olacaktır. Şuhh(cimrilik ve hırs) tan kaçının zira şuhh sizden evvelkileri helak etti. Cimrilik ve hırs onları birbirinin kanlarını dökmeye haramları helal saymaya sevk etti(Müslim Riyazüssalihin sayfa-186) başka bir hadisi şerifte ise

HADİS: ”Kim bir karış kadar yere zulmederek sahip çıkmak isterse yedi kat yerler boğazına geçirilir./Buhari-Müslim Riyazüssalihin -sayfa-188) yien bi başka hadisi şerifte şöyle buyrulur.

HADİS: ”Allaha andolsun ki sizden biriniz hakkı olmaksızın bir şeyi alırsa Kıyamet günü onu yüklenerek yüce Allah’ın huzuruna varır. Sizden birinizin bağıran deveyi, böğüren sığırı, meleyen koyunu bunların hangisini? yüklenerek Allah’ın huzuruna çıkacağını bilemem. Sonra ellerini kaldırdı da ”Ya Allah tebliğ ettim mi” buyurdu.(Buhari- Müslim Riyazüssalihin sayfa-190) Başka bir hadisi şerifte şöyle buyuruyor.

HADİS: ”Kimin yanında kardeşinin vakarını sarsan husustan veya değeri olan bir şeyden zulüm ile elde edilmiş bir hak varsa altın ve gümüşün olmayacağı kıyamet günü gelmeden önce bu dünyada iken helaleşsin Yoksa eğer sevabı varsa onun sevabından yaptığı haksızlık kadar alınacak hak sahibine verilecektir. Şayet sevabı yoksa hakkını yediği kişinin günahları hak yiyene yüklenecektir. Allah(cc) kendi hakkını dilerse bağışlar ama asla kul hakkını bağışlamaz. (Buhari Riyazüssalihin sayfa-190)

KUL HAKKI YİYEN ŞEHİT OLMAZ

HADİS: ”Peygamberimiz(sav) in ağır işlerine bakan bir yardımcısı vardı. Ona Kirkine denilirdi. Bu kimse vafat ettiğinde Resulu ekrem(sav) o cehennemdedir buyurdu. Ona ait eşyaya bakmaya gittiler. Ganimet malında çalınma bir elbise buldular. Çaldığı bu elbise onun cehenneme girmesine sebep oldu.(Buhari- Müslim Riyazüssalihin-191) yine başka bir hadsi şerifte şöyle buyrulur.

HADİS: ”Kim bir Müslümanın hakkını yemin ederek alırsa Allah ona cehennemi vacip; cenneti haram kılar. Buyurdu ki bunun üzerine sahabiler ya Resulullah azda olsa bile mi diye sordular Resulullah (sav) :” Misvak ağacından kesilmiş küçük bir dal bile olsa buyurdu.(Müslim Riyasüssalihin -192)

Peygamberimiz (sav) kul hakkıyla ölen bir kişi savaşta savaşıp şehit bile olsa cehennemliktir buyurdu. Aman Allah’ım ne korkunç bir hak

Sayın okurlarım lütfen bu hadisi şerifi iyice okuyun işte hadisi şerif.

HADİS: ”Hayber harbi olduğu gün sahabilerden bazıları gelip dediler ki falanca şehittir falancada şehittir dediler. Nihayet bir ölünün yanından geçtiler. Buda şehit olmuş dediler. Peygamberimiz(sav)” Hakikat ben onu çaldığı elbise ile cehennemde olduğunu görüyorum ” buyurdu.(Müslim Riyazüssalihin-193)

GERÇEK MÜFLİS

HADİS: ”Müflis kimdir biliyor musunuz? Diye Peygamberimiz(sav) yanındakilere sordu. Onlarda Müflis parasını, malını kaybetmiş iflas etmiş kişidir dediler. Peygamberimiz(sav) Hayır asıl müflis Kıyamet günü namaz, oruç ve zekat, sadaka vesaire sevabıyla birlikte gelip, ama şuna söğdü, şuna iftira attı, şunun kalbini kırdı, şunun malına,zarar verdi, şunun hakkını yedi, şuna ırzına namusuna, canına zarar verdi. Diye amel defterine yazılmış kimsedir. Yaptığı iyiliklerin, ibadetlerin, hayırların sevabı hakkını yediği kişilere verilir. Eğer Kul borcunu ödemeye sevapları yetmezse o kişilerin günahları onun üzerine yüklenir. Ve bu günahlarla birlikte cehenneme girer.(Müslim Riyasüssalihin sayfa 195)

Kıymetli okuyucularım Bakınız Allah(cc) Kuran-ı kerimde ne buyuruyor.

AYET: (Maide -32 ”Kim bir cana haksız yere öldürerek kıyarsa bütün insanları öldürmüş gibi günah kazanır. Kimde bir canı kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibi sevap kazanır.)

BOYNUZLU KOYUN BOYNUZSUZA HESAP VERECEK

Kıymetli okuyucularım. Bu dünyada yapılan her şey karşılığını bulacaktır. (miskale zerretin hayreyyereh miskale zerretin şerreyyereh İnşirah suresi) Zerre iyilikte zerre kötülükte karşılığını bulacaktır. Hiçbir şey karşılıksız kalmayacaktır. Yapılan iş Allah’ın hakkına giriyorsa o gafurdur, rahimdir, rahmandır, ğufrandır, dilerse affeder ki affedeceğini birçok ayette bize açıklıyor bize Kuranı kerimde Ancak eğer yaptığımız iş kul hakkını ilgilendiriyorsa kul derken sadece insan olarak düşünmeyin hayvan bitki Allah’ın yarattığı her şey; işte o zaman Allah (cc) karışmıyor. Hak sahiplerini karşı karşıya bırakıyor. Bakınız bu hususu peygamberimiz(sav) ne güzel ifade ediyor. Lütfen bu hadisi defalarca dikkatle okuyun. Düşünün koyun hakkını alacaksa biz ne olacağız.

HADİS: ”Haklar kıyamet günü elbette sahiplerine verilecektir. Hatta boynuzlu koyun boynuzsuz koyuna hesap verecektir. Boynuzsuz koyunu döğen boynuzlu koyun; boynuzsuz koyuna hesap verecektir.(Müslim Riyazüssalihin Sayfa -187)

Hiç yorum yok: